Giải SBT Sinh học 11 Bài 14: Đánh giá tổng quan về cảm ứng ở sinh vật

Câu 14.1 trang 47 SBT Sinh học 11: Cảm ứng ở sinh vật là

A. khả năng chịu đựng tác động từ môi trường xung quanh của cơ thể sinh vật.

B. sự thu nhận các kích thích từ môi trường của cơ thể sinh vật.

C. sự thu nhận và phản ứng của cơ thể sinh vật đối với kích thích từ môi trường, đảm bảo cho sinh vật tồn tại và phát triển.

D. khả năng phản ứng của cơ thể sinh vật đối với kích thích từ môi trường, đảm bảo cho sinh vật tồn tại và phát triển.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Cảm ứng ở sinh vật là sự thu nhận và phản ứng của cơ thể sinh vật đối với kích thích từ môi trường, đảm bảo cho sinh vật tồn tại và phát triển.

Câu 14.2 trang 47 SBT Sinh học 11: Trong quá trình cảm ứng ở động vật, thần kinh trung ương thuộc bộ phận nào sau đây?

A. Thu nhận kích thích.

B. Dẫn truyền kích thích.

C. Xử lí thông tin.

D. Trả lời kích thích.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Trong quá trình cảm ứng ở động vật, thần kinh trung ương thuộc bộ phận xử lí thông tin. Bộ phận này phân tích thông tin từ bộ phận tiếp nhận để quyết định hình thức và mức độ phản ứng.

Câu 14.3 trang 47 SBT Sinh học 11: Cho các cơ quan sau:

(1) Quả.

(2) Hoa.

(3) Rễ.

(4) Thân.

(5) Lá.

(6) Hạt.

Có bao nhiêu cơ quan là bộ phận thực hiện phản ứng trong quá trình cảm ứng ở thực vật?

A. 1.

B. 2.

C. 3.

D. 4.

Lời giải:

Đáp án đúng là: D

Trong các cơ quan trên, có 4 cơ quan là bộ phận thực hiện phản ứng trong quá trình cảm ứng ở thực vật, bao gồm: (2), (3), (4), (5).

Câu 14.4 trang 47 SBT Sinh học 11: Trong quá trình săn mồi, dơi phát ra các xung âm thanh và sử dụng các âm dội lại để định hướng đường bay về phía con bướm. Đồng thời, âm thanh siêu âm do dơi phát ra cũng hoạt hoá các thụ thể rung động ở bụng con bướm, nhờ đó, con bướm có thể phát hiện được con dơi ở khoảng cách 30 m (khoảng cách gấp 10 lần so với khoảng cách mà con dơi có thể phát hiện được con bướm). Hãy cho biết:

a) Nhờ bộ phận nào mà con bướm có thể phát hiện con dơi?

b) Con bướm sẽ có phản ứng gì khi phát hiện con dơi? Vai trò của phản ứng đó là gì?

c) Trong hiện tượng trên, con dơi có thể bắt được con bướm không? Vì sao?

Lời giải:

Đáp án đúng là:

a) Nhờ các thụ thể rung động ở bụng, con bướm có thể phát hiện con dơi.

b) Khi phát hiện con dơi, bướm sẽ tăng tốc độ bay. Phản ứng này giúp bướm thoát khỏi dơi để không bị ăn thịt.

c) Con dơi không thể bắt được con bướm vì tốc độ di chuyển của dơi nhanh hơn.

Câu 14.5 trang 47 SBT Sinh học 11: Có bao nhiêu trường hợp sau đây không xảy ra cảm ứng ở sinh vật?

(1) Kích thích không có ý nghĩa, không truyền đạt thông tin mới đối với sinh vật.

(2) Quá trình xử lí thông tin bị ức chế.

(3) Thụ thể ở cơ quan tiếp nhận kích thích bị tổn thương.

(4) Một số tế bào thần kinh mất chức năng, không dẫn truyền được kích thích.

A. 1.

B. 2.

C. 3.

D. 4.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Các trường hợp không xảy ra cảm ứng ở sinh vật là: (1), (2), (3).

(4) Sai. Nếu chỉ có một số tế bào thần kinh mất chức năng, không dẫn truyền được kích thích, vẫn có thể dẫn truyền kích thích bằng những tế bào thần kinh khác, do đó cảm ứng vẫn có thể xảy ra ở sinh vật.

Câu 14.6 trang 48 SBT Sinh học 11: So sánh cơ chế cảm ứng ở thực vật và động vật.

Lời giải:

Thực vật Động vật
Thu nhận kích thích nhờ các thụ thể trên màng tế bào hoặc trong tế bào chất. Thu nhận kích thích nhờ các tế bào thụ cảm hoặc các giác quan.
Truyền thông tin dưới dạng các dòng electron hoặc các chất hoá học. Truyền thông tin dưới dạng xung thần kinh.
Bộ phận xử lí thông tin là rễ, thân, lá, hoa. Bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin là các neuron ở trung ương thần kinh.
Bộ phận thực hiện phản ứng là rễ, thân, lá, hoa. Bộ phận thực hiện phản ứng là các cơ, tuyến,…
Cơ thể phản ứng với các kích thích của môi trường bằng cách điều chỉnh hình thái, phản ứng sinh lý hoặc sự vận động của các cơ quan. Cơ thể phản ứng với các kích thích của môi trường bằng các phản xạ.
Các phản ứng được điều khiển bởi các hormone thực vật. Các phản ứng được điều khiển bởi các hormone động vật hoặc hệ thần kinh.

Câu 14.7 trang 48 SBT Sinh học 11: Hãy cho biết vai trò của cảm ứng ở sinh vật trong các hiện tượng sau.

a) Vào mùa đông, khi nhiệt độ thấp kéo dài và ít ánh sáng, ở nhiều loài cây thân gỗ, cây bụi có hiện tượng rụng lá.

b) Ở người, khi trời nóng, cơ thể sẽ có hiện tượng toát mồ hôi.

c) Thực vật CAM sống trong điều kiện khô hạn sẽ đóng khí khổng vào ban ngày và mở khí khổng vào ban đêm.

d) Khi nghe thấy tiếng động lạ, châu chấu lập tức bay từ vị trí này sang vị trí khác.

Lời giải:

a) Cảm ứng ở sinh vật giúp cây thực hiện hiện tượng rụng lá để giảm thoát hơi nước trong điều kiện môi trường khắc nghiệt.

b) Cảm ứng ở sinh vật đảm bảo cơ thể được điều hòa nhiệt và làm mát bằng cách toát mồ hôi.

c) Cảm ứng ở sinh vật giúp thực vật CAM giảm thoát hơi nước vào ban ngày khi nhiệt độ cao, từ đó hạn chế mất nước.

d) Cảm ứng ở sinh vật giúp châu chấu phản ứng tự vệ bằng cách bay sang vị trí khác để tránh sự nguy hiểm.

Câu 14.8 trang 48 SBT Sinh học 11: Hình 14.1 cho thấy phản ứng của cây ngô chống lại sâu ăn lá cây. Theo đó, lá ngô tổng hợp và giải phóng vào môi trường chất dẫn dụ ong bắp cày đến đẻ trứng vào bên trong sâu bướm. Ấu trùng sau khi nở ra từ trứng sẽ sử dụng chính sâu làm thức ăn, nhờ đó, sâu bị tiêu diệt.

a) Hiện tượng này có vai trò gì đối với cây ngô?

b) Hãy mô tả cơ chế đáp ứng của cây ngô chống lại sâu ăn lá.

Hình 14.1 cho thấy phản ứng của cây ngô chống lại sâu ăn lá cây

Lời giải:

a) Hiện tượng này giúp cây ngô có thể loại bỏ được loài sâu ăn lá.

b) Các kích thích từ môi trường, bao gồm sự tổn thương do vết cắn và chất hoá học trong nước bọt của sâu ăn lá, đã kích hoạt con đường truyền tín hiệu bên trong lá. Lá bị tổn thương đáp ứng bằng cách tổng hợp và phóng thích các hợp chất dễ bay hơi có tác dụng dẫn dụ ong bắp cây (dạng kí sinh không hoàn toàn). Ong bắp cày đẻ trứng vào bên trong cơ thể sâu, ấu trùng sau khi nở ra sẽ dùng sâu bướm làm thức ăn → sâu bướm bị tiêu diệt.

Câu 14.9 trang 48 SBT Sinh học 11: Khi thực vật ở trong điều kiện không có ánh sáng sẽ xảy ra hiện tượng úa vàng, cây sẽ có các biểu hiện như thân ốm và yếu, lá nhỏ có màu úa vàng, rễ kém phát triển. Khi có ánh sáng, quang thụ thể ở lá là phytochrome tiếp nhận kích thích ánh sáng gây nên đáp ứng khử úa vàng ở cây. Tín hiệu từ thụ thể khi vào trong tế bào được khuếch đại thông qua chất truyền tin thứ hai (cGMP) và truyền đến các protein khác trong tế bào. Các protein này kích thích quá trình phiên mã và dịch mã của các gene đặc hiệu trong nhân, tạo ra các protein cần thiết cho quá trình đáp ứng khử úa, kết quả là cây xanh tốt trở lại. Hãy xác định các giai đoạn trong cơ chế cảm ứng ở hiện tượng khử úa vàng ở thực vật.

Lời giải:

Các giai đoạn trong cơ chế cảm ứng ở hiện tượng khử úa vàng ở thực vật:

Câu 14.10 trang 48 SBT Sinh học 11: Khả năng tự điều chỉnh của cơ thể sinh vật có được xem là cảm ứng không? Cho một ví dụ ở thực vật và một ví dụ ở động vật để chứng minh.

Lời giải:

Xem thêm các bài giải sách bài tập Sinh học lớp 11 Chân trời sáng tạo hay, chi tiết khác: Bí Kíp Điểm 10

Giải SBT Sinh học 11 (Chân trời sáng tạo) Bài 14: Khái quát về cảm ứng ở sinh vật - Bí Kíp Điểm 10

Giải SBT Sinh học 11 (Chân trời sáng tạo) Bài 14: Khái quát về cảm ứng ở sinh vật

Giải SBT Sinh học 11 Bài 14: Đánh giá tổng quan về cảm ứng ở sinh vật

Câu 14.1 trang 47 SBT Sinh học 11: Cảm ứng ở sinh vật là

A. khả năng chịu đựng tác động từ môi trường xung quanh của cơ thể sinh vật.

B. sự thu nhận các kích thích từ môi trường của cơ thể sinh vật.

C. sự thu nhận và phản ứng của cơ thể sinh vật đối với kích thích từ môi trường, đảm bảo cho sinh vật tồn tại và phát triển.

D. khả năng phản ứng của cơ thể sinh vật đối với kích thích từ môi trường, đảm bảo cho sinh vật tồn tại và phát triển.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Cảm ứng ở sinh vật là sự thu nhận và phản ứng của cơ thể sinh vật đối với kích thích từ môi trường, đảm bảo cho sinh vật tồn tại và phát triển.

Câu 14.2 trang 47 SBT Sinh học 11: Trong quá trình cảm ứng ở động vật, thần kinh trung ương thuộc bộ phận nào sau đây?

A. Thu nhận kích thích.

B. Dẫn truyền kích thích.

C. Xử lí thông tin.

D. Trả lời kích thích.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Trong quá trình cảm ứng ở động vật, thần kinh trung ương thuộc bộ phận xử lí thông tin. Bộ phận này phân tích thông tin từ bộ phận tiếp nhận để quyết định hình thức và mức độ phản ứng.

Câu 14.3 trang 47 SBT Sinh học 11: Cho các cơ quan sau:

(1) Quả.

(2) Hoa.

(3) Rễ.

(4) Thân.

(5) Lá.

(6) Hạt.

Có bao nhiêu cơ quan là bộ phận thực hiện phản ứng trong quá trình cảm ứng ở thực vật?

A. 1.

B. 2.

C. 3.

D. 4.

Lời giải:

Đáp án đúng là: D

Trong các cơ quan trên, có 4 cơ quan là bộ phận thực hiện phản ứng trong quá trình cảm ứng ở thực vật, bao gồm: (2), (3), (4), (5).

Câu 14.4 trang 47 SBT Sinh học 11: Trong quá trình săn mồi, dơi phát ra các xung âm thanh và sử dụng các âm dội lại để định hướng đường bay về phía con bướm. Đồng thời, âm thanh siêu âm do dơi phát ra cũng hoạt hoá các thụ thể rung động ở bụng con bướm, nhờ đó, con bướm có thể phát hiện được con dơi ở khoảng cách 30 m (khoảng cách gấp 10 lần so với khoảng cách mà con dơi có thể phát hiện được con bướm). Hãy cho biết:

a) Nhờ bộ phận nào mà con bướm có thể phát hiện con dơi?

b) Con bướm sẽ có phản ứng gì khi phát hiện con dơi? Vai trò của phản ứng đó là gì?

c) Trong hiện tượng trên, con dơi có thể bắt được con bướm không? Vì sao?

Lời giải:

Đáp án đúng là:

a) Nhờ các thụ thể rung động ở bụng, con bướm có thể phát hiện con dơi.

b) Khi phát hiện con dơi, bướm sẽ tăng tốc độ bay. Phản ứng này giúp bướm thoát khỏi dơi để không bị ăn thịt.

c) Con dơi không thể bắt được con bướm vì tốc độ di chuyển của dơi nhanh hơn.

Câu 14.5 trang 47 SBT Sinh học 11: Có bao nhiêu trường hợp sau đây không xảy ra cảm ứng ở sinh vật?

(1) Kích thích không có ý nghĩa, không truyền đạt thông tin mới đối với sinh vật.

(2) Quá trình xử lí thông tin bị ức chế.

(3) Thụ thể ở cơ quan tiếp nhận kích thích bị tổn thương.

(4) Một số tế bào thần kinh mất chức năng, không dẫn truyền được kích thích.

A. 1.

B. 2.

C. 3.

D. 4.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Các trường hợp không xảy ra cảm ứng ở sinh vật là: (1), (2), (3).

(4) Sai. Nếu chỉ có một số tế bào thần kinh mất chức năng, không dẫn truyền được kích thích, vẫn có thể dẫn truyền kích thích bằng những tế bào thần kinh khác, do đó cảm ứng vẫn có thể xảy ra ở sinh vật.

Câu 14.6 trang 48 SBT Sinh học 11: So sánh cơ chế cảm ứng ở thực vật và động vật.

Lời giải:

  • Giống nhau:
  • Cơ chế cảm ứng ở sinh vật đều gồm các giai đoạn: thu nhận kích thích, dẫn truyền kích thích, xử lí thông tin, trả lời kích thích.

  • Đều là cơ chế đảm bảo cho sinh vật tồn tại và phát triển.

  • Khác nhau:
Thực vật Động vật
Thu nhận kích thích nhờ các thụ thể trên màng tế bào hoặc trong tế bào chất. Thu nhận kích thích nhờ các tế bào thụ cảm hoặc các giác quan.
Truyền thông tin dưới dạng các dòng electron hoặc các chất hoá học. Truyền thông tin dưới dạng xung thần kinh.
Bộ phận xử lí thông tin là rễ, thân, lá, hoa. Bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin là các neuron ở trung ương thần kinh.
Bộ phận thực hiện phản ứng là rễ, thân, lá, hoa. Bộ phận thực hiện phản ứng là các cơ, tuyến,…
Cơ thể phản ứng với các kích thích của môi trường bằng cách điều chỉnh hình thái, phản ứng sinh lý hoặc sự vận động của các cơ quan. Cơ thể phản ứng với các kích thích của môi trường bằng các phản xạ.
Các phản ứng được điều khiển bởi các hormone thực vật. Các phản ứng được điều khiển bởi các hormone động vật hoặc hệ thần kinh.

Câu 14.7 trang 48 SBT Sinh học 11: Hãy cho biết vai trò của cảm ứng ở sinh vật trong các hiện tượng sau.

a) Vào mùa đông, khi nhiệt độ thấp kéo dài và ít ánh sáng, ở nhiều loài cây thân gỗ, cây bụi có hiện tượng rụng lá.

b) Ở người, khi trời nóng, cơ thể sẽ có hiện tượng toát mồ hôi.

c) Thực vật CAM sống trong điều kiện khô hạn sẽ đóng khí khổng vào ban ngày và mở khí khổng vào ban đêm.

d) Khi nghe thấy tiếng động lạ, châu chấu lập tức bay từ vị trí này sang vị trí khác.

Lời giải:

a) Cảm ứng ở sinh vật giúp cây thực hiện hiện tượng rụng lá để giảm thoát hơi nước trong điều kiện môi trường khắc nghiệt.

b) Cảm ứng ở sinh vật đảm bảo cơ thể được điều hòa nhiệt và làm mát bằng cách toát mồ hôi.

c) Cảm ứng ở sinh vật giúp thực vật CAM giảm thoát hơi nước vào ban ngày khi nhiệt độ cao, từ đó hạn chế mất nước.

d) Cảm ứng ở sinh vật giúp châu chấu phản ứng tự vệ bằng cách bay sang vị trí khác để tránh sự nguy hiểm.

Câu 14.8 trang 48 SBT Sinh học 11: Hình 14.1 cho thấy phản ứng của cây ngô chống lại sâu ăn lá cây. Theo đó, lá ngô tổng hợp và giải phóng vào môi trường chất dẫn dụ ong bắp cày đến đẻ trứng vào bên trong sâu bướm. Ấu trùng sau khi nở ra từ trứng sẽ sử dụng chính sâu làm thức ăn, nhờ đó, sâu bị tiêu diệt.

a) Hiện tượng này có vai trò gì đối với cây ngô?

b) Hãy mô tả cơ chế đáp ứng của cây ngô chống lại sâu ăn lá.

Hình 14.1 cho thấy phản ứng của cây ngô chống lại sâu ăn lá cây

Lời giải:

a) Hiện tượng này giúp cây ngô có thể loại bỏ được loài sâu ăn lá.

b) Các kích thích từ môi trường, bao gồm sự tổn thương do vết cắn và chất hoá học trong nước bọt của sâu ăn lá, đã kích hoạt con đường truyền tín hiệu bên trong lá. Lá bị tổn thương đáp ứng bằng cách tổng hợp và phóng thích các hợp chất dễ bay hơi có tác dụng dẫn dụ ong bắp cây (dạng kí sinh không hoàn toàn). Ong bắp cày đẻ trứng vào bên trong cơ thể sâu, ấu trùng sau khi nở ra sẽ dùng sâu bướm làm thức ăn → sâu bướm bị tiêu diệt.

Câu 14.9 trang 48 SBT Sinh học 11: Khi thực vật ở trong điều kiện không có ánh sáng sẽ xảy ra hiện tượng úa vàng, cây sẽ có các biểu hiện như thân ốm và yếu, lá nhỏ có màu úa vàng, rễ kém phát triển. Khi có ánh sáng, quang thụ thể ở lá là phytochrome tiếp nhận kích thích ánh sáng gây nên đáp ứng khử úa vàng ở cây. Tín hiệu từ thụ thể khi vào trong tế bào được khuếch đại thông qua chất truyền tin thứ hai (cGMP) và truyền đến các protein khác trong tế bào. Các protein này kích thích quá trình phiên mã và dịch mã của các gene đặc hiệu trong nhân, tạo ra các protein cần thiết cho quá trình đáp ứng khử úa, kết quả là cây xanh tốt trở lại. Hãy xác định các giai đoạn trong cơ chế cảm ứng ở hiện tượng khử úa vàng ở thực vật.

Lời giải:

Các giai đoạn trong cơ chế cảm ứng ở hiện tượng khử úa vàng ở thực vật:

  • Thu nhận kích thích: Quang thụ thể ở lá là phytochrome tiếp nhận kích thích ánh sáng.

  • Dẫn truyền kích thích: Tín hiệu từ thụ thể khi vào trong tế bào được khuếch đại thông qua chất truyền tin thứ hai (cGMP) và truyền đến các protein khác trong tế bào.

  • Xử lí thông tin: Kích thích quá trình phiên mã và dịch mã của các gene đặc hiệu trong nhân, tạo ra các protein cần thiết cho quá trình đáp ứng khử úa (như enzyme quang hợp, enzyme tổng hợp chlorophyll).

  • Trả lời kích thích: Các protein tham gia vào quá trình khử úa, kết quả là cây xanh tốt trở lại.

Câu 14.10 trang 48 SBT Sinh học 11: Khả năng tự điều chỉnh của cơ thể sinh vật có được xem là cảm ứng không? Cho một ví dụ ở thực vật và một ví dụ ở động vật để chứng minh.

Lời giải:

  • Khả năng tự điều chỉnh của cơ thể sinh vật được xem là cảm ứng vì cơ chế tự điều chỉnh nhằm đảm bảo duy trì và điều hoà các hoạt động sống trong hệ thống để sinh vật tồn tại và phát triển.

  • Ví dụ:

  • Thực vật sống ở vùng ngập mặn có khả năng vận chuyển chủ động muối khoáng từ môi trường vào rễ, nhờ đó, tạo áp suất thẩm thấu để hút nước. Chúng sẽ bài tiết lượng muối dư thừa thông qua các mô tiết ở lá.

  • Ở người, khi lượng đường trong máu giảm, cơ thể sẽ tiến hành phân giải glycogen dự trữ để đưa lượng đường trong máu về mức ổn định.

Xem thêm các bài giải sách bài tập Sinh học lớp 11 Chân trời sáng tạo hay, chi tiết khác: Bí Kíp Điểm 10